Blog de César Salgado

Italo Calvino: “O barón rampante” e “O cabaleiro inexistente”

Despois de ler “O vizconde demediado” continuei cos outros dous libros da triloxía escrita por Italo Calvino baixo o título xeral “I nostri antenati” (”Os nosos antergos”). A traducción galega das tres obras fíxoa Silvia Gaspar Porras e destaca polo riquísimo vocabulario.

“Il barone rampante” (1957) é o segundo libro e, con moito, o máis extenso dos tres (”O barón rampante”; Xerais, Vigo, 1988; ISBN: 9788475073323). A min custoume traballo lelo e non o recomendaría como lectura xuvenil. Pode que eu tivese demasiadas expectativas postas nel, que quixese ler entre liñas algo máis, que desde logo non conseguín entender ou que simplemente non estaba na intención do autor (1957 foi o ano no que Italo Calvino rompeu cos comunistas, trala intervención soviética en Hungría).

O que si volve aparecer neste libro é a cuestión das persecucións por motivos ideolóxicos (relixiosos): os xesuítas, perseguidores e perseguidos; o Abade Fauchelafleur, exilado e logo encarcerado por xansenista

O Abade pasou o resto dos seus días entre cárcere e convento en continuas abxuracións, ata que morreu, sen entender, despois dunha vida enteira dedicada á fe, en qué crera nunca, pero intentando crelo firmemente ata o final.

Recórdame ó relixioso daquel conto que recolleu Anthony de Mello, a quen preguntou un camiñante “¿por que segues a falar se non convenciches a ninguén?” e o predicador contestou “agora falo para que non me convenzan eles a min”… Algo parecido fai o protagonista, o barón Cosimo de Rondó, quen prolonga a súa vida nas árbores ata a morte sen dar un motivo para a súa obstinación, nin coñecelo el mesmo.

“Il cavaliere inesistente” (1959) é o terceiro libro e, para min, o millor (”O cabaleiro inexistente”; Xerais, Vigo, 1988; ISBN: 9788475073279). Un dos puntos sobresalientes da obra é a reductio ad absurdum que fai da épica medieval, do macabro esperpento que resulta a guerra, onde o espírito humano non so non se realiza, senón que se anula…

[...] a cabalería é unha grande cousa, pero os cabaleiros son moi prosmeiros, afeitos a realizar magníficas empresas, pero chafonas, de calquera maneira, conseguindo manterse millor ou pior dentro das sacrosantas regras que xuraran seguir e que, ó estar ben fixadas, sacábanlle-la fatiga de pensar.

É asimesmo aguda a dúbida que proxecta sobre o altruísmo das motivacións humanas:

Así corre sempre o mozo cara á muller. Pero, ¿é verdadeiramente o amor por ela o que o empuxa? ¿Ou non é máis que amor por si mesmo á procura dunha seguranza de ser que so a muller pode darlle?

E a reflexión sobre a tarefa do narrador:

Así pois, tanto do amor coma da guerra direi o que boamente consiga imaxinar; a arte de escribir historias está en sacalo todo do pouco que un comprendeu da vida; pero rematada a páxina vólvese colle-la vida e decátase un de que todo o que sabía non é nada.

P.S. (1 - V - 2008). Estou a ler unha compilación de artigos escritos por Umberto Eco (A paso de cangrejo; Random House Mondadori, Barcelona, 2007; ISBN: 9788483465677), e acabei agora un destes artigos, dedicado ó filósofo Norberto Bobbio.

Aquí coméntase que, se o “barón rampante” vive nas árbores, non é para eludir obrigas (de feito participa na vida da comunidade e nos acontecementos históricos do seu tempo), senón porque necesita esa perspectiva, como un intelectual precisa liberdade e distanciamento para poder exerce-la súa función crítica.

Marzo 24, 2008 Posted by César Salgado | Anthony de Mello, Education, History, Italo Calvino, Literature, Religion | | Non hai comentarios

Mendelssohn: “Denn er hat seinen Engeln befohlen über dir”

Felix Mendelssohn (1809 - 1847) xa sería un xigante na Historia da Música polo seu decisivo papel na recuperación e difusión das obras de Johann Sebastian Bach e Franz Schubert. Pero el mesmo foi un grande compositor.

Hoxe traio, non obstante, unha obra de pequenas dimensións, “Denn er hat seinen Engeln befohlen über dir”. É para coro a capella (SSAATTBB) con texto do salmo 91 (90 na Vulgata), versículos 11 e 12.

O texto orixinal alemán, segundo a partitura que nos serve a Choral Public Domain Library, editada por Per-Anders Aglert, di así: “Denn er hat seinen Engeln befohlen über dir, dass sie dich behüten auf allen deinen Wegen, dass sie dich auf den Händen tragen und du deinen Fuss nicht an einen Stein stossest”.

Na versión enlazada da Vulgata lese: “(11) quia angelis suis mandabit de te ut custodiant te in omnibus viis tuis (12) in manibus portabunt te ne forte offendat ad lapidem pes tuus”.

Podemos escoitar este vídeo onde cantan os Regensburger Domspatzen gracias ó canal en YouTube de Jairdan:

P. S. (9 - VIII - 2007): as a disclaimer, and provided that Joseph Ratzinger (aka Benedict XVI) has a “cameo appearance” in this video, I would not like to be misunderstood… I grew up in a Catholic community, and believe in God, but I cannot accept any religious doctrine which defends a “church”, a “prophet” or a “book” as the only way to salvation.

I especially disagree with people like Ratzinger, who experimented an inverse conversion: he started as a reformer, in the way of theologians such as Hans Küng, Edward Schillebeeckx or Karl Rahner; then, promoted prefect of the Inquisition, he suspended “liberation theologians” like Leonardo Boff, and condemned Anthony de Mello’s works, for example.

How different was the case of Óscar Romero! He experimented his real conversion after being promoted archbishop in El Salvador. He was elected by conservative bishops, because he was an orthodox, known to criticize the “liberation theology”. Then, after the assassination of one of his priests, Rutilio Grande, he started to understand… He later said, for example, “[...] the world of the poor teaches us that liberation will arrive only when the poor are not simply on the receiving end of hand-outs from governments or from the churches, but when they themselves are the masters and protagonists of their own struggle for liberation”. He spoke to the army so that they ceased the repression: “Brothers, you are from the same people; you kill your fellow peasant… No soldier is obliged to obey an order that is contrary to the will of God”. He was soon killed. Why? Because an archbishop is very dangerous if he happens to convert and act in consequence…

Agosto 8, 2007 Posted by César Salgado | Anthony de Mello, El Salvador, Johann Sebastian Bach, Mendelssohn, Music, Religion, Schubert, Vocal music | | Non hai comentarios

Gianni Rodari e Anthony de Mello

Hoxe traio aquí mensaxes de dous autores moi queridos para min. Son contos para xóvenes, de calquera idade, con gana de actuar (que non sempre é o mesmo que moverse) para cambia-lo mundo.

Un dos autores vén do comunismo, Gianni Rodari (1920 - 1980). O outro vén do catolicismo, Anthony de Mello (1931 - 1987).

A principal diferencia entre os dous é o carácter laico de Gianni Rodari fronte á constante relixiosidade de Anthony de Mello. Pero ámbolos dous foron críticos cos seus respectivos “ismos” e moi criticados polos sectores “integristas”, porque sempre foron espíritos libres e verdadeiros, contrarios a calquera dogmatismo.

“Storia Universale”, da Favole al telefono (Giulio Einaudi, Torino, 1962)

In principio la terra era tutta sbagliata,
renderla più abitabile fu una bella faticata.
Per passare i fiumi non c’erano i ponti.
Non c’erano sentieri per salire sui monti.
Ti volevi sedere? Neanche l’ombra di un panchetto.
Cascavi dal sonno? Non esisteva il letto.
Per non pungersi i piedi, né scarpe né stivali.
Se ci vedevi poco non trovavi gli occhiali.
Per fare una partita non c’erano palloni;
mancava la pentola e il fuoco per cuocere i maccheroni,
anzi a guardar bene mancava anche la pasta.
Non c’era nulla di niente. Zero via zero, e basta.
C’erano solo gli uomini con due braccia per lavorare,
e agli errori più grossi si poté rimediare.
Da correggere però ne restano ancora tanti:
rimboccatevi le mani, c’è lavoro per tutti quanti.

“Motion” from The Song of the Bird

To the disciples, who were always asking for words of wisdom, the Master said, “Wisdom is not expressed in words. It reveals itself in action”.
But when he saw them plunge headlong into activity, he laughed aloud and said, “That isn’t action. That’s motion”.

Xuño 13, 2007 Posted by César Salgado | Anthony de Mello, Education, Gianni Rodari, Literature, Philosophy, Religion | | Non hai comentarios