Blog de César Salgado

Os papeis terman do que lles poñen, e internet nin che conto…

Morreu Agustín García Calvo

Vida e obras de Agustín García Calvo na Editorial Lucina.

2 Novembro 2012 Publicado por | Human Rights, Language, Literature, Philosophy, Poetry, Politics, Spain | Deixar un comentario

Ubuntu 12.04, tamén dispoñible en galego

Ubuntu, un dos sistemas operativos máis extendidos entre os usuarios de software libre, vén de publicar unha nova versión estable, a 12.04 LTS. Grazas á comunidade de voluntarios do Proxecto Trasno, temos tradución ao galego.

Ver a noticia completa: Ubuntu 12.04 “Precise Pangolin” xa dispoñíbel en galego.

28 Abril 2012 Publicado por | Education, Galicia, Language, Politics, Software | Deixar un comentario

O texto orixinal de “A esmorga”, traducido ao inglés

O texto orixinal de “A esmorga”, a obra máis coñecida de Eduardo Blanco Amor, xa pode lerse en tradución inglesa. Copio un extracto da noticia “Blanco Amor xa fala inglés” (Marcos Pérez Pena en Praza Pública, 14 – IV – 2012)…

Este domingo preséntase en Ourense a tradución ao inglés d’A Esmorga, a novela máis popular do escritor, co título de On a Bender. Será nas Burgas ás doce do mediodía. O libro, editado pola editorial galesa Planet, cunha longa relación coa literatura galega (traduciu a Ferrín, Castelao ou Casares) foi adaptado por Craig Patterson, cumprindo a encomenda realizada pola Deputación de Ourense e o Pen Clube, coa colaboración da Editorial Galaxia. On a Bender presentouse en Cardiff hai dúas semanas e agora comeza a súa andaina no noso país.

Esta edición ten a particularidade, ademais, de que é a primeira tradución que presenta o texto orixinal da obra, cos fragmentos eliminados pola censura. De feito o texto completo non se puido ler en galego até a reedición que fixo Galaxia en 2010. [...]

14 Abril 2012 Publicado por | Education, Galicia, Human Rights, Language, Literature | Deixar un comentario

Consulta no Firefox o Dicionario da Real Academia Galega

Hai dúas semanas que a Real Academia Galega (RAG) presentou a súa nova páxina web. Destaca entre as novidades desa páxina a consulta gratuíta do Dicionario da Real Academia Galega (DRAG). Antes na web da RAG so podiamos procurar unha palabra no Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega (VOLGa), onde aparecen as formas pero non as definicións das palabras.

Hoxe a noticia é que podemos integrar o DRAG na lista de buscadores do navegador Firefox (que tamén ten versión en galego). Debémoslle esta ferramenta, como tantas outras, ao traballo altruísta do Proxecto Trasno. As instrucións para instalar o complemento están aquí: “Trasno presenta un buscador no Dicionario da RAG para Firefox”.

13 Abril 2012 Publicado por | Education, Galicia, Language, Mozilla Firefox, Software | Deixar un comentario

Ms. Escorial (s. XV): “Hora may che fora son” (Ensemble Ars Italica; Ensemble Micrologus)

Preciosa canción napolitana do século XV. O tema é moi típico desa época: a monxa moza que desexa colgar os hábitos porque envexa outros hábitos que a natureza lle trae ao desexo… :-)

This work is taken from the codex Ms. Escorial IV.a.24, copied in the Napolitain area, Italy, around 1450-60.

“Hora may che fora son” (voice: Gloria Moretti; lute, vielle, harp, slide trumpet, bombard, dulcian). Ensemble Ars Italica. Sigrid Lee, Francis Biggi & Marco Ferrari, dir. “Musica del XV Secolo in Italia”. Sigrid Lee (voice, vielle, direction), Gloria Moretti (voice), Alessandra Fiori (voice, portative organ), Claudio Cavina (voice), Marco Beasley (voice), Marco Ferrari (voice, double flute, shawm, bombard, direction), Giovanna Ferrari (voice), Francis Biggi (lute, gittern, direction), Perla Manfrè (harp), Guido Morini (organ), Pier G. Callegari (bombard, slide trumpet), Dante Bernardi (bombard, dulcian), Franco Perfetti (dulcian):

“Hora may che fora son” (Ensemble Micrologus):

Texto copiado de Allan W. Atlas: “Music at the Aragonese Court of Naples”, Cambridge University Press. ISBN: 9780521248280 (1985 edition), 9780521088305 (2008 edition). Parece que o copista adaptou o texto á ortografía do catalán: por exemplo, “que” corresponde co italiano moderno “che”; “sense” sería “senza”, etcétera. Chama a atención o uso do punt volat. O último verso da terceira estrofa escapa do metro (quizá se “dramatizaba” sen música). A ortografía non segue un criterio homoxéneo: unha mesma palabra aparece escrita “quuy”, “quy” e “cuy” (italiano moderno “chi”). Non vin o manuscrito, quizá algún erro sexa da transcrición. A palabra “bazunya” (quinta estrofa) supoño que é o moderno “bisogna”.

Ora may, que ffora’n ço,
non vol’ essere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a quuy se la vesta piu.

1. Stava en quello monasterio
com’ una cossa perduta.
Sense nullo reffrigerio;
non vedia ni era veduta.
Ora may que·nde soy suta
non vol’ essere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a quuy se la vesta piu.

2. Soro mia: po’ ca son suta
suta fora de l’inferno
damo ·nda festa e gaudimo
bona vita e bon governo;
que si campase en aterno
non vollo esere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a qui se la vesta piu.

3. Soro mia: tu ay cagone;
m’a’ ben digcho la vertate:
que no ·nx’ a pejo presone
que perder la libertate;
an porder da quuyli frate
si ·nxe stava piu, ero morta;
veniano tocar la porta:
“Abra-me, que frate Petro so.”

4. Quando vano per la via
sercando la caritate,
con la votxe dotxa e pia:
“Date-li pan, a li ffrate,”
tanto ne a piatate
e votcere complatxere,
me de star en lur potere
no me ·nxe colene piu.

5. Soro mia: voi que te diqua?
ffrat’ e prest’ e saculare,
cuy me vole per amica
bazunya aga dinare;
que ma vollo maritare,
non vollo essere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a quy sse la vesta piu.

6. E fatxendo tala vita,
non se mello paradisso
qu’esser amata e ben servita
com joc’ e solas’ e riço;
e le jure en promisso,
non vollo essere piu monequa;
que arça li sia la tonecha
a cuy se la veste piu.

7. Soro mia, io maritare
me vorria, si potesse.
Sense roba e dinare
non se cantano le misse.
Ora may, que scrit scrisse:
non vollo essere piu monequa;
que arça li sia la tonecqua
a cuy se la vesta piu.

8. Soro mia: tu hay bon tempo;
non te poy alamantare,
que hay lo marito jovaneto
que te fay scotolare.
Eu ne votxere pillare
per a dar-me ·nde platxere,
que de star en monasterio
no me ·nxe colleno piu.

6 Abril 2012 Publicado por | History, Language, Literature, Music, Vocal music | Deixar un comentario

“Cen primaveras de Álvaro Cunqueiro (1911 – 2011)” e “El incierto señor Cunqueiro” (documentais)

A través do blog de Manuel Forcadela, “O Ximnasio de Academo”, coñecín este documental sobre o meu escritor preferido, Álvaro Cunqueiro. O documental preparouno o Grupo de Intervención Audiovisual e Literaria (GRIAL) da Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo, e leva por título “Cen primaveras de Álvaro Cunqueiro (1911 – 2011)”. É un mosaico biobibliográfico e crítico sobre a vida e a obra do escritor mindoniense con motivo do centenario do seu nacemento. Nel podemos oír as voces do propio Cunqueiro e de Ramón Otero Pedrayo, e fragmentos de entrevistas realizadas a literatos e estudosos da literatura:

Outro documental que non coñecía sobre Cunqueiro, realizado por Antón Reixa e Miguel-Anxo Murado. Leva por título “El incierto señor Cunqueiro”, e tamén combina imaxes de arquivo con entrevistas a, entre outros:

Boa parte dos cortes nos que fala Cunqueiro tomáronse de dúas fontes: a) a entrevista que lle fixo César Morán (1981), publicada en “Haberá primavera: catorce poemas, catorce cancións” (Galaxia, Vigo, 2011; ISBN: 9788498653977); e b) a entrevista que lle fixo Joaquín Soler Serrano para o programa “A fondo” de Radiotelevisión Española (1978), que se pode ver aquí:

16 Marzo 2012 Publicado por | Cunqueiro, Education, Galicia, History, Language, Literature, Poetry | Deixar un comentario

Chomsky: “Cómo reconocer a la no-gente”

Noam Chomsky, lingüísta, filósofo, historiador, activista político… Escribiu grandes obras (eu comentei neste blog o libro “Hegemony or survival”), pero tamén con frecuencia nos ilustra con pequenos artigos como este que traio hoxe. Fala do peculiar e nada inocente tratamento que os mass media dan ás noticias con repercusión xeoestratéxica: sostendo a atención do público sobre determinados acontecementos e persoas mentras silencian e ocultan completamente outros acontecementos e outras persoas.

Un dos asuntos que trata este artigo é o recente bombardeo sobre Libia. Debemos ter presente que España participou directamente nos ataques contra o réxime de Muammar Gaddafi, e que ademais participou indirectamente nos ataques de Gaddafi contra a poboación civil, porque parte das bombas de fragmentación usadas polas forzas de Gaddafi fabricounas Instalaza. Un dos máis valiosos empregados de Instalaza era Pedro Morenés, o actual ministro de Defensa. Todos os medios pregoaron o malo que era Gaddafi e, non obstante, pouco se dixo do bo que foi o seu diñeiro cando pagou as nosas bombas…

“Cómo reconocer a la no-gente” (La Jornada, 8 – I – 2012; en inglés: Recognizing the “Unpeople”, Truthout, 7 – I – 2012)

El 15 de junio, tres meses después de que empezara el bombardeo de la OTAN en Libia, la Unión Africana presentó al Consejo de Seguridad de Naciones Unidas la postura africana sobre los ataques –en realidad, el bombardeo de los agresores imperialistas tradicionales, Francia y Gran Bretaña, acompañados esta vez por Estados Unidos, que inicialmente coordinó el asalto, y otras naciones al margen.

Debe recordarse que hubo dos intervenciones. La primera, conforme a la resolución 1973 del Consejo de Seguridad de la ONU, adoptada el 17 de marzo, establecía una zona de proscripción aérea, el cese al fuego y medidas para proteger a los civiles. Pero después de unos momentos, esa intervención fue hecha a un lado cuando el triunvirato imperial se alió con el ejército rebelde, sirviéndole de fuerza aérea.

Al iniciarse el bombardeo, la Unión Africana exhortó a seguir el camino de la diplomacia y las negociaciones, a fin de evitar una muy probable catástrofe civil en Libia. En menos de un mes, la Unión Africana había recibido el respaldo de los países del BRICS (Brasil, Rusia, India, China y Sudáfrica) y otros, en especial de Turquía, la principal potencia regional, miembro también de la OTAN.

De hecho, el triunvirato estuvo muy aislado en sus ataques, emprendidos para eliminar a un tirano mercurial, al que habían apoyado cuando resultaba ventajoso. Las esperanzas estaban puestas en un régimen que estuviera mejor dispuesto hacia las exigencias occidentales de controlar los ricos recursos de Libia y que, quizá, le ofreciera una base en África al comando africano de Estados Unidos, AFRICOM, hasta ahora confinado en Stuttgart.

Nadie puede saber si los esfuerzos relativamente pacíficos contemplados en la resolución 1973 de la ONU, y respaldados por la mayor parte del mundo, habrían logrado evitar la terrible pérdida de vidas y la destrucción que sucedieron en Libia. El 15 de junio, la Unión Africana informó al Consejo de Seguridad que “ignorar a la unión durante tres meses y proseguir el bombardeo de la santa tierra de África ha sido arbitrario, arrogante y provocativo”. La Unión Africana presentó un plan de negociaciones y patrullaje dentro de Libia, a cargo de fuerzas de la misma UA, junto con otras medidas de reconciliación. Todo fue en vano.

El exhorto de la UA al Consejo de Seguridad también estableció el fondo de sus preocupaciones: “La soberanía ha sido un instrumento de emancipación de los pueblos de África, que están empezando a trazar caminos de transformación en la mayoría de los países africanos, después de siglos de depredación por el comercio de esclavos, el colonialismo y el neocolonialismo. Los ataques temerarios contra la soberanía de los países africanos son, por lo tanto, equivalentes a infligir heridas nuevas en el destino de los pueblos de África.”

El llamado africano puede encontrarse en la publicación india Frontline, pero básicamente pasó desapercibido en Occidente. Eso no debe sorprendernos: los africanos son no-gentes [unpeople], por adoptar el término que George Orwell aplica a quienes no son adecuados para entrar en la Historia.

El 12 de marzo, la Liga Árabe ganó la condición de gente al apoyar la resolución de la ONU. Pero el apoyo pronto desapareció, cuando la Liga se negó a apoyar el posterior bombardeo occidental contra Libia. Y el 10 de abril, la Liga regresó a su condición de no-gente al exhortar a la ONU a imponer una zona de restricción aérea también sobre la franja de Gaza y a levantar el asedio israelí. Este exhorto pasó prácticamente desapercibido.

Esto también fue lógico. Los palestinos son el prototipo de la no-gente, como lo vemos regularmente. Examinemos el número de noviembre-diciembre de la revista Foreign Affairs, que se inicia con dos artículos del conflicto palestino-israelí. Uno, escrito por los funcionarios israelíes Yosef Kuperwasser y Shalom Lipner, culpa del conflicto a los palestinos, por negarse a reconocer a Israel como Estado judío (atenidos a la norma diplomática: se reconoce al Estado, no a sectores privilegiados dentro de él).

El segundo artículo, del académico estadounidense Ronald R. Krebs, atribuye el problema a la ocupación israelí. El artículo tiene este subtítulo: “Cómo está destruyendo a la nación la ocupación”. ¿A qué nación? A Israel, por supuesto, perjudicada por tener su bota en el cuello de la no-gente.

Otra ilustración: en octubre, los titulares anunciaron con fanfarrias la liberación de Gilad Shalit, el soldado israelí capturado por Hamas. El artículo de The New York Times Magazine se dedicó al sufrimiento de su familia. Shalit fue liberado a cambio de cientos de no-gentes, de quienes supimos muy poco, aparte del sobrio debate respecto de si su liberación perjudicaría o no a Israel.

Tampoco supimos nada de los cientos de otros detenidos en prisiones israelíes durante largos periodos sin haber sido acusados formalmente. Entre esos prisioneros anónimos están los hermanos Osama y Mustafa Abu Muamar, civiles secuestrados por las fuerzas israelíes que atacaron Gaza el 24 de junio de 2006, al día siguiente de que Shalit fuera capturado. Los hermanos estaban “desaparecidos” en el sistema penitenciario israelí.

Al margen de lo que pensemos de capturar a un soldado de un ejército que nos ataca, secuestrar civiles es un delito mucho más grave. A menos, claro, que esos civiles sean simples no-gentes. Ciertamente, esos delitos no se comparan con muchos otros, por ejemplo, con los crecientes ataques a ciudadanos israelíes beduinos, que viven en el Neguev, en el sur del país. Los beduinos israelíes están siendo expulsados conforme a un nuevo programa, destinado a destruir decenas de aldeas beduinas, a las que habían sido trasladados anteriormente. Por razones benignas, por supuesto. El gabinete israelí explicó que se crearían ahí diez asentamientos judíos “para atraer nueva población al Neguev”. Es decir, para reemplazar no-gentes con gente legítima. ¿Quién puede ponerle alguna objeción a eso?

Esa extraña especie de no-gentes puede encontrarse en todas partes, incluso en Estados Unidos: en las prisiones que son un escándalo internacional, en los comedores públicos, en los deteriorados barrios bajos. Pero los ejemplos son engañosos. La población mundial en su conjunto vacila al borde de un agujero negro.

Tenemos recordatorios cotidianos, incluso de incidentes muy pequeños. Por ejemplo, el mes pasado, cuando los republicanos de la Cámara de Representantes estadunidense bloquearon una reorganización, prácticamente sin costo, para investigar las causas de los extremos climatológicos de 2011 y proporcionar mejores previsiones.

Los republicanos temieron que eso fuera la punta de lanza de la “propaganda” del calentamiento global, un “no-problema” según el catecismo recitado por los aspirantes a la nominación de lo que hace años era un auténtico partido político.

¡Qué pobre y triste especie!

19 Xaneiro 2012 Publicado por | Brazil, China, France, Human Rights, India, Israel, Landmines, Language, Libya, Palestine, Politics, Propaganda, Russia, South Africa, Spain, Turkey, United Kingdom, United States | Deixar un comentario

Cilenis, software libre para conxugar verbos galegos e portugueses

Nace unha ferramenta moi útil para os que queiran escribir en galego: o Cilenis Conxugador, que permite coñecer a conxugación dos verbos galegos e tamén a dos verbos portugueses. Ademais, é software libre. Vin esta noticia en Galicia Confidencial.

8 Novembro 2011 Publicado por | Education, Galicia, Language, Software | 1 comentario