Blog de César Salgado

Os papeis terman do que lles poñen, e internet nin che conto…

J. S. Bach: Choral “Es ist genug” (aus BWV 60)

Traio hoxe un coral que Bach harmonizou para a cantata “O Ewigkeit, du Donnerwort” BWV 60, estreada no 1723 (non confundir coa cantata BWV 20, que leva o mesmo título). Podemos segui-las notas destas obras coas partituras de J. S. Bach no IMSLP.

A música é adaptación dunha obra escrita no 1662 por Johann Rudolf Ahle. O tritono inicial da melodía é inusual, e tamén o é o cromatismo da harmonía (ver análise histórica da melodía “Es ist genug”).

Este é o coral, non interpretado por un coro senón polos instrumentistas dunha orquestra que ían ensaia-lo concerto para violín de Alban Berg (obra na que se cita este coral)…

Aquí poño o texto (fonte: páxina de Walter F. Bischof cos textos das cantatas de Bach), baseado na quinta estrofa do himno escrito no 1662 por Franz Joachim Burmeister e musicado polo devandito Johann Rudolf Ahle. O himno pode interpretarse como glosa da oración de Elías (1 Re 19:4).

Es ist genug [genung];
Herr, wenn es dir gefällt,
so spanne mich doch aus!
Mein Jesus kommt [kömmt];
nun gute Nacht, o Welt!
Ich fahr ins Himmelshaus.
Ich fahre sicher hin mit Frieden,
mein großer Jammer bleibt danieden.
Es ist genug [genung].

Aquí vai a cantata completa, gravada no 1964 polo Münchener Bach-Chor baixo a dirección de Karl Richter:

Outra versión da cantata, cun son máis historicista, é esta gravada no 1998 polos Amsterdam Baroque Orchestra and Choir baixo a dirección de Ton Koopman:

25 Marzo 2015 Posted by | Johann Sebastian Bach, Music, Religion, Vocal music | Deixar un comentario

J. S. Bach: Choral “Komm, o Tod, du Schlafes Bruder” (aus BWV 56)

Traio hoxe un coral que Bach harmonizou para a cantata “Ich will den Kreuzstab gerne tragen” (BWV 56), estreada no 1726. Podemos segui-las notas desta obra coas partituras de J. S. Bach no IMSLP.

Coral interpretado polos vocal concertisten baixo a dirección de Kristian Commichau:

Outra versión, interpretada polo Balthasar-Neumann Chor baixo a dirección de Thomas Hengelbrock:

Neste vídeo podemos ve-la partitura, parece que a gravación a dirixiu Rudolf Baumgartner no 1956:

Aquí poño o texto (fonte: páxina de Walter F. Bischof cos textos das cantatas de Bach), baseado nunha estrofa do himno “Du, o schönes Weltgebäude” (Johann Franck, 1653).

Komm, o Tod, du Schlafes Bruder,
komm und führe mich nur fort;
löse meines Schiffleins Ruder,
bringe mich an sichern Port!
Es mag, wer da will, dich scheuen,
du kannst mich vielmehr erfreuen;
denn durch dich komm ich herein
zu dem schönsten Jesulein.

As lecturas correspondentes ó culto luterano que acompañarían a esta cantata serían Ef 4:22-28 e Mt 9:1-8 (poden verse na compilación feita por Francis Browne).

20 Marzo 2015 Posted by | Johann Sebastian Bach, Music, Religion, Vocal music | Deixar un comentario

J. S. Bach: cantata BWV 140, “Wachet auf, ruft uns die Stimme”

Traio hoxe unha das máis famosas cantatas de Bach, “Wachet auf, ruft uns die Stimme” (BWV 140), estreada no 1731. Podemos segui-las notas desta obra coas partituras de J. S. Bach no IMSLP.

Cantata completa, interpretada por Amsterdam Baroque Orchestra and Choir baixo a dirección de Ton Koopman:

Coro inicial interpretado por Chor und Orchester der J. S. Bach-Stiftung, Sankt Gallen baixo a dirección de Rudolf Lutz:

Outra vez a cantata completa, agora interpretada polo Concentus musicus Wien e o Tölzer Knabenchor baixo a dirección de Nikolaus Harnoncourt; non me gusta moito como a leva, póñoa porque no vídeo podemos segui-la partitura:

Aquí poño os textos (fonte: páxina de Walter F. Bischof cos textos das cantatas de Bach).

1. Coro.

Wachet auf, ruft uns die Stimme
der Wächter sehr hoch auf der Zinne,
Wach auf, du Stadt Jerusalem!
Mitternacht heißt diese Stunde;
Sie rufen uns mit hellem Munde:
Wo seid ihr klugen Jungfrauen?
Wohl auf, der Bräutgam kömmt;
steht auf, die Lampen nehmt! Alleluja!
Macht euch bereit
zu der Hochzeit,
ihr müsset ihm entgegen gehn!

2. Recitativo (Tenor).

Er kommt, er kommt,
Der Bräutgam kommt!
Ihr Töchter Zions, kommt heraus,
Sein Ausgang eilet aus der Höhe
In euer Mutter Haus.
Der Bräutgam kommt, der einem Rehe
Und jungen Hirsche gleich
Auf denen Hügeln springt
Und euch das Mahl der Hochzeit bringt.
Wacht auf, ermuntert euch!
Den Bräutgam zu empfangen!
Dort, sehet, kommt er hergegangen.

3. Aria-Duetto: Seele (Sopran), Jesus (Bass).

[Seele] Wenn kömmst du, mein Heil?
[Jesus] Ich komme, dein Teil.
[Seele] Ich warte mit brennendem Öle.
[beide] Eröffne [ich öffne] den Saal
zum himmlischen Mahl.
[Seele] Komm, Jesu!
[Jesus] Komm, liebliche Seele!

4. Choral (Tenor)

Zion hört die Wächter singen,
Das Herz tut ihr vor Freuden springen,
Sie wachet und steht eilend auf.
Ihr Freund kommt vom Himmel prächtig,
Von Gnaden stark, von Wahrheit mächtig,
Ihr Licht wird hell, ihr Stern geht auf.
Nun komm, du werte Kron,
Herr Jesu, Gottes Sohn!
Hosianna!
Wir folgen all
Zum Freudensaal
Und halten mit das Abendmahl.

5. Recitativo (Bass).

So geh herein zu mir,
Du mir erwählte Braut!
Ich habe mich mit dir
Von Ewigkeit vertraut.
Dich will ich auf mein Herz,
Auf meinem Arm gleich wie ein Siegel setzen
Und dein betrübtes Aug ergötzen.
Vergiß, o Seele, nun
Die Angst, den Schmerz,
Den du erdulden müssen;
Auf meiner Linken sollst du ruhn,
Und meine Rechte soll dich küssen.

6. Aria-Duetto: Seele (Sopran), Jesus (Bass).

[Seele] Mein Freund ist mein,
[Jesus] Und ich bin dein,
[beide] Die Liebe soll nichts scheiden.
Ich will [du sollst] mit dir [mir] in Himmels Rosen weiden,
Da Freude die Fülle, da Wonne wird sein.

7. Choral

Gloria sei dir gesungen
Mit Menschen- und englischen Zungen,
Mit Harfen und mit Zimbeln schon.
Von zwölf Perlen sind die Pforten,
An deiner Stadt; wir sind Konsorten
Der Engel hoch um deinen Thron.
Kein Aug hat je gespürt,
Kein Ohr hat je gehört
Solche Freude.
Des sind wir froh,
Io, io!
Ewig in dulci jubilo.

As lecturas correspondentes ó culto luterano que acompañarían a esta cantata serían 1Tes 5:1-11, 2Cor 5:1-10 e Mt 25:1-13 (poden verse na compilación feita por Francis Browne).

8 Marzo 2015 Posted by | Johann Sebastian Bach, Music, Religion, Vocal music | Deixar un comentario

Gastoldi: Bellissima Mirtilla

Traio hoxe o balletto “La bellezza”, composto por Giovanni Giacomo Gastoldi (ca. 1555 – 1609). A interpretación é da Cappella Transylvanica (director: Cornel Groza)…

A obra completa é unha publicación do 1591. Na edición do 1596 leva por título Balletti a cinque voci con li suoi versi per cantare, sonare et ballare con una mascherata de cacciatori a sei voci et un concerto de pastori a otto.

Fontes do texto: Choral Public Domain Library, onde hai varias transcripcións da música e International Music Score Library Project, onde se pode ver un escaneado coa edición de Pietro Phalesio (1596).

1. Bellissima Mirtilla,
tu di luce avanzi il Sol.
E con un raggio sol
accendi mille cor.
Chi sempre mai del foco tuo sfavilla
può viver lieto ogn’ hor.
Fa, la, la…

2. Coi tuoi leggiadri sguardi
fai hor viver, hor morir.
Ne alcun si può schermir
dal grande tuo valor.
Chi vuol fuggir hà sempre i passi tardi
e parte tutto ardor.
Fa, la, la…

3. Beltà celeste in terra
in te scorge occhio mortal.
Ne odor spirano egual
al tuo di Maggio i fior.
Innanzi a te humil anco s’atterra
pietà chiedendo Amor.
Fa, la, la…

4. Se vinto a te s’inchina
chi fu sempre invitto arcier,
ben vuol ogni dover
che a te dian tutti honor
e lodi ognun quella beltà divina
per cui languisce e muor.
Fa, la, la…

As expresións da segunda estrofa “passi tardi” e “schermir” recordan o soneto “Solo et pensoso” (Canzoniere, XXXV) de Francesco Petrarca (1304 – 1374). Lamentablemente, poucas reminiscencias de Petrarca se encontran nestes poemas, que se salvan porque os musicou Gastoldi. Non deixa de asombrarme, por moito que o fenómeno se repita hoxe, que as creacións do espírito humano poidan esquecerse e dexenerar durante “séculos escuros” despois dunha “idade dourada” como a de Dante e Petrarca. Este é o soneto do que falo:

Solo et pensoso i piú deserti campi
vo mesurando a passi tardi et lenti,
et gli occhi porto per fuggire intenti
ove vestigio human l’arena stampi.

Altro schermo non trovo che mi scampi
dal manifesto accorger de le genti,
perché negli atti d’alegrezza spenti
di fuor si legge com’io dentro avampi:

sì ch’io mi credo omai che monti et piagge
et fiumi et selve sappian di che tempre
sia la mia vita, ch’è celata altrui.

Ma pur sí aspre vie né sí selvagge
cercar non so ch’Amor non venga sempre
ragionando con meco, et io co’llui.

11 Febreiro 2015 Posted by | Dance, Gastoldi, Literature, Music, Petrarca, Poetry, Vocal music | Deixar un comentario

Tradicional sefardí: “Esta montaña de enfrente”

Canción tradicional sefardí. Hai unha selección discográfica centrada na canción sefardí na páxina Early Music FAQ: Sephardic Song in Medieval Style – A discography.

Interpretada polo Ensemble Gilles Binchois:

Interpretada polo Ensemble Accentus:

Texto (existen outras variantes, dado o carácter oral da transmisión):

Esta montaña d’enfrente
S’aciende y va quemando
Allí pedrí al mi amor,
M’asento y vo llorando.

Arvolico de menekshe
Yo lo ensembrí en mi huerta
Yo lo crecí y lo engrandecí
Otros s’estan gozando.

Secretos quero descuvrir
Secretos de mi vida,
El cielo quero por papel,
La mar quero por tinta,

Los arvoles por péndola
Para ‘scrivir mis males,
No hay quen sepa mi dolor,
Ni ajenos, ni parientes.

10 Febreiro 2013 Posted by | Folklore, Music, Vocal music | Deixar un comentario

Gombert: “Media vita in morte sumus”

Traio hoxe unha peza peculiar polas súas disonancias, similares ás que encontraremos noutros compositores como Thomas Tallis (ca. 1505 – 1585). A peza é “Media vita in morte sumus”, composta por Nicolas Gombert (ca. 1495 – ca. 1560), e posiblemente as disonancias sexan un medio para expresa-los sentimentos, a dor e o misterio que rodean á morte.

Canta a Oxford Camerata dirixida por Jeremy Summerly. Hai unha partitura desta obra na páxina da CPDL dedicada a Nicolas Gombert.

Texto:

Media vita in morte sumus:
quem quaerimus adjutorem,
nisi te, Domine, qui pro peccatis nostris juste irasceris?
Sancte Deus, sancte fortis,
sancte misericors Salvator,
amarae mortis ne tradas nos.

Falo deste mesmo texto, ilustrado con músicas doutros autores, noutra anotación deste blog: “Media vita in morte sumus” (Kerle) and “In the midst of life” (Purcell).

24 Xaneiro 2013 Posted by | Gombert, Music, Tallis, Vocal music | Deixar un comentario

Juan Gutiérrez de Padilla: lamentacións para a Semana Santa

Non sei se Juan Gutiérrez de Padilla (ca. 1590 – 1664) estudou a música de Tomás Luis de Victoria, pero eu creo que é un digno continuador, e como mostra traio tres lamentacións para a Semana Santa. Xa incluín unha delas na anotación und Gott sah dass es gut war? (7 – VII – 2011). Son versións moi distintas, pero todas teñen aspectos aproveitables.

Aquí canta o Westminster Cathedral Choir, baixo a dirección de James O’Donnell, teñen algún defecto, pero son moitas máis as virtudes:

Aquí cantan os Tallis Scholars, baixo a dirección de Peter Phillips, e contrariamente ó habitual, esta é a versión que menos me gusta:

Aquí cantan os King’s Singers, so a primeira das tres lamentacións, pero abonda para namorarse deste compositor:

[Incipit lamentatio Jeremiae prophetae.]

[Lamentacións 1:1-3]

Aleph. Quomodo sedet sola
civitas plena populo!
Facta est quasi vidua
domina gentium;
princeps provinciarum
facta est sub tributo.

Beth. Plorans ploravit in nocte,
et lacrimae eius in maxillis eius;
non est qui consoletur eam
ex omnibus caris ejus:
omnes amici ejus spreverunt eam
et facti sunt ei inimici.

Ghimel. Migravit Judas prae afflictione
et multitudine servitutis;
habitat inter gentes
nec invenit requiem:
omnes persecutores ejus apprehenderunt eam
inter angustias.

[Oseas 14:2] Jerusalem, Jerusalem, convertere ad Dominum Deum tuum.

10 Decembro 2012 Posted by | Juan Gutiérrez de Padilla, Music, Tomás Luis de Victoria, Vocal music | Deixar un comentario

Josquin: “Mille regretz” by Bruce Dickey (cornetto) and Hanneke van Proosdij (organ)

A canción renacentista “Mille regretz” é famosa pola versión vocal de Josquin des Prez e pola versión que nos deixou Luis de Narváez para a vihuela, así como pola cantidade de misas parodia que usaron a súa melodía.

Aquí interpretan “Mille regretz” Bruce Dickey ó cornetto e Hanneke van Proosdij ó órgano, con variacións (segundo o idioma serían diminuzioni ou passaggi, glosas ou diferencias, divisions, etcétera) ó estilo de Ganassi e Bassano. O vídeo pertence ó proxecto Voices of Music.

Tamén podemos escoitar “Mille regretz” noutras anotacións deste blog:

God bless you for sharing culture and beauty!

31 Outubro 2012 Posted by | Josquin, Music, Narvaez, Organ, Vihuela, Vocal music | Deixar un comentario

Europa morre ó compás neoliberal

Schiller / Beethoven / The Muppets: “An die Freude”

24 Setembro 2012 Posted by | Beethoven, Human Rights, Humour, Literature, Music, Poetry, Politics, Visual arts, Vocal music | Deixar un comentario

Ms. Escorial (s. XV): “Hora may che fora son” (Ensemble Ars Italica; Ensemble Micrologus)

Preciosa canción napolitana do século XV. O tema é moi típico desa época: a monxa moza que desexa colgar os hábitos porque envexa outros hábitos que a natureza lle trae ao desexo… :-)

This work is taken from the codex Ms. Escorial IV.a.24, copied in the Napolitain area, Italy, around 1450-60.

“Hora may che fora son” (voice: Gloria Moretti; lute, vielle, harp, slide trumpet, bombard, dulcian). Ensemble Ars Italica. Sigrid Lee, Francis Biggi & Marco Ferrari, dir. “Musica del XV Secolo in Italia”. Sigrid Lee (voice, vielle, direction), Gloria Moretti (voice), Alessandra Fiori (voice, portative organ), Claudio Cavina (voice), Marco Beasley (voice), Marco Ferrari (voice, double flute, shawm, bombard, direction), Giovanna Ferrari (voice), Francis Biggi (lute, gittern, direction), Perla Manfrè (harp), Guido Morini (organ), Pier G. Callegari (bombard, slide trumpet), Dante Bernardi (bombard, dulcian), Franco Perfetti (dulcian):

“Hora may che fora son” (Ensemble Micrologus):

Texto copiado de Allan W. Atlas: “Music at the Aragonese Court of Naples”, Cambridge University Press. ISBN: 9780521248280 (1985 edition), 9780521088305 (2008 edition). Parece que o copista adaptou o texto á ortografía do catalán: por exemplo, “que” corresponde co italiano moderno “che”; “sense” sería “senza”, etcétera. Chama a atención o uso do punt volat. O último verso da terceira estrofa escapa do metro (quizá se “dramatizaba” sen música). A ortografía non segue un criterio homoxéneo: unha mesma palabra aparece escrita “quuy”, “quy” e “cuy” (italiano moderno “chi”). Non vin o manuscrito, quizá algún erro sexa da transcrición. A palabra “bazunya” (quinta estrofa) supoño que é o moderno “bisogna”.

Ora may, que ffora’n ço,
non vol’ essere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a quuy se la vesta piu.

1. Stava en quello monasterio
com’ una cossa perduta.
Sense nullo reffrigerio;
non vedia ni era veduta.
Ora may que·nde soy suta
non vol’ essere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a quuy se la vesta piu.

2. Soro mia: po’ ca son suta
suta fora de l’inferno
damo ·nda festa e gaudimo
bona vita e bon governo;
que si campase en aterno
non vollo esere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a qui se la vesta piu.

3. Soro mia: tu ay cagone;
m’a’ ben digcho la vertate:
que no ·nx’ a pejo presone
que perder la libertate;
an porder da quuyli frate
si ·nxe stava piu, ero morta;
veniano tocar la porta:
“Abra-me, que frate Petro so.”

4. Quando vano per la via
sercando la caritate,
con la votxe dotxa e pia:
“Date-li pan, a li ffrate,”
tanto ne a piatate
e votcere complatxere,
me de star en lur potere
no me ·nxe colene piu.

5. Soro mia: voi que te diqua?
ffrat’ e prest’ e saculare,
cuy me vole per amica
bazunya aga dinare;
que ma vollo maritare,
non vollo essere piu monequa;
que arça li sia la tonequa
a quy sse la vesta piu.

6. E fatxendo tala vita,
non se mello paradisso
qu’esser amata e ben servita
com joc’ e solas’ e riço;
e le jure en promisso,
non vollo essere piu monequa;
que arça li sia la tonecha
a cuy se la veste piu.

7. Soro mia, io maritare
me vorria, si potesse.
Sense roba e dinare
non se cantano le misse.
Ora may, que scrit scrisse:
non vollo essere piu monequa;
que arça li sia la tonecqua
a cuy se la vesta piu.

8. Soro mia: tu hay bon tempo;
non te poy alamantare,
que hay lo marito jovaneto
que te fay scotolare.
Eu ne votxere pillare
per a dar-me ·nde platxere,
que de star en monasterio
no me ·nxe colleno piu.

6 Abril 2012 Posted by | History, Language, Literature, Music, Vocal music | Deixar un comentario